‘Sanatçı Kadınların Yüzyılı’

23 Eki 2021

1850-1950 yılları arasında Türkiye’de yaşayan ve üreten farklı halklardan 117 kadın sanatçının eserlerinden oluşan ‘Ben-Sen-Onlar: Sanatçı Kadınların Yüzyılı’ adlı sergi Meşher’de açıldı 

“Ben-Sen-Onlar”, Meşher’in İstiklal Caddesi’nde yer alan binasının üç katında ağırladığı 117 kadın sanatçının 232 eserinin her biri alternatif tarihler kurulabilmesi için bir çağrı niteliği taşıyor. 9 Ekim günü sanatseverlerle buluşan sergi, çoğunluğu “ben”leşememiş ve dolayısıyla sanat tarihi tarafından kaydedilmemiş kadınları tek tek fark etmenin yanı sıra, kolektif bir “biz”in oluşabilme koşullarını da arıyor. Meşher bu sergiyle Türkiye’den çağdaş kadın sanatçıların köklerini keşfetmeye çağırıyor. Bir isimden, gruptan, kurumdan diğerine çekilmiş düz çizgilerin dışında kalan tüm kadınların ve eserlerin anılarak anlatıldığı bir “başka” zamana da işaret ediyor. Sergi ayrıca her bir kadının ve eserin alternatif tarihler kurabileceği “biz”e bir çağrı niteliğini de taşıyor. 

Dev aynasına yansıtmak

Serginin ilk katında izleyicileri Şükran’ın “Ben-Sen-Onlar” isimli, ahşap üzerine folyo kesim yazılı çalışması karşılıyor. Şükran Aziz’in sergilediği plakaların üzerinde Almanca, Creole (Guyana), Fince, Fransızca, Hollandaca, İngilizce, Kürtçe, bir kabile dili (Nijerya), Senegal, Sırpça, Tswana (Botswana), Türkçe ve Yorube (Nijerya) dillerinde “Ben-Sen-Onlar” yazıyor. Iradia Barry’nin “Yeşil Kadın” isimli alçı çalışması “Ben” ise, aynada kendi mütevazı varlıklarıyla karşılaşan şöhretsiz kadınlar içindir. Barry aynanın yalnızca yansıtmadığını, aynı zamanda kırdığını, böldüğünü ve parçaladığını anlatır bu çalışmasıyla. Serginin farklı köşelerine yerleştirilen aynalar, bir kadının birkaç yüzünü yakalamaya çalışır. Ayna ayrıca eskiz aşamasında terk edilmiş eserleri ya da kariyerleri bir dev aynasına yansıtmaya ve onları “büyütmeye” yarar.

Öteki ile karşılaşmalar

Serginin ikinci katında da, yumuşak ve birleştirici olan öteki ile karşılaşmaları anlatan “Sen” temasına ait çalışmalar bulunuyor. Sergilenen portreler ve otoportrelerin çoğu anne olmamanın deneyimi ve öznellik, aile olmanın tanımı ve şefkat, sanatçı olmanın gücü ve ölümsüzlük hakkında düşünmeye davet ediyor. Bu katta da Nebahat Erkekli’nin “İsimsiz”, Eren Eyüboğlu’nun “Mavi Elbiseli Uzanan Kadın”, Nüveyre Faik’in 8 adet çalışması, Celile Uğuraldım’ın “Nü”, Harika Lifij’in “İlahlar Eğleniyor”, Melike Abasıyanık’ın “Yosun Çalışmaları”, Seta Hidiş’in “İsimsiz”, Kristin Saleri’nin “Horoz”, Melek Celal Sofu’nun “Oturan Nü”, Vildan Gizer’in “Otoportre” ve “Ömer Bey”, Hatice Şahiye Barlas’ın “Otoportre” ve “Fatma Zehra Hanım”, Deniz Bilgin’in de “Madonna and Child” isimli eserleri tuval ve kontrplak üzerine karışık teknik, karton üzerine füzen, tuval üzerine yağlıboya, pirinç kağıdı üzerine yosun kolajı, duralit üzerine kolaj ve yağlıboya, fotoğraf ve kağıt üzerine guaş çalışmaları ile sunuluyor.

Şimmeshindi, Stangali, Şahinyan…

Serginin son katı olan “Onlar” bölümü ise 1915 Ermeni Soykırımı ile zorunlu göçe maruz kalan, 2. Dünya Savaşı’ndan kalma körüklü fotoğraf makinesiyle 60 yıl boyunca genelde kadın ve çocukların siyah-beyaz fotoğraflarını çeken ve ülkenin 60 yıllık tarihine ışık tutan Türkiye’nin ilk kadın stüdyo fotoğrafçısı Ermeni sanatçı Maryam Şahinyan, yaşamı zorunlu göç nedeniyle sürgünde geçen, desenlerden kitap kapağı resimlerine kadar birçok çalışmanın altına imzasını atan Rum ressam İvi Stangali ve geleneksel basma işlemeciliği sanatı ile Süryani motif oya işlemeciliğinin son sanatçılarından biri olan Nasra Şimmeshindi, namı diğer Nasra Nine'nin de çalışmalarına yer veriliyor. 

Sanatseverlerle buluştuğu ilk günden beri yoğun bir ilgiyle karşılaşan “Ben-Sen-Onlar: Sanatçı Kadınların Yüzyılı”, 27 Mart 2022 tarihine kadar İstiklal Caddesi’nde yer alan Meşher’de ziyaret edilebilir. 

Marta Sömek / İstanbul - JINNEWS


Etiketler : sergi, Sanatçı Kadınların Yüzyılı,